ถ้าคุณกำลังเสิร์ชหา “หนังสือของโตมร ศุขปรีชา” แล้วลังเลว่าจะเริ่มจากเล่มไหนดี เราว่า “พ่อแม่ในตัวเรา: เรื่องราวของความโกรธ เกลียด และการคืนดี” เป็นเล่มที่อ่านง่าย แต่ทิ้งคำถามไว้ให้คิดยาวๆ โดยเฉพาะคนที่โตมากับความสัมพันธ์ในบ้านที่พูดกันไม่หมด หรือมีเรื่องที่เหมือน “ความลับในครอบครัว” ที่ไม่เคยถูกหยิบมาคุยตรงๆ สิ่งที่เราชอบคือโทนของหนังสือไม่ได้ชี้นิ้วว่าพ่อแม่ผิดหรือเราผิด แต่พาไปเห็นว่า “ประสบการณ์” และ “มวลอารมณ์” ของพ่อแม่สามารถส่งต่อมาถึงลูกได้ทั้งแบบรู้ตัวและไม่รู้ตัว เหมือนเราได้รับ “มรดกทางอารมณ์” ติดตัวมา พออ่านไปเรื่อยๆ จะเริ่มจับสัญญาณบางอย่างได้ เช่น เวลาเราหงุดหงิดง่าย กลัวการถูกปฏิเสธ ชอบเอาใจคนอื่นจนล้า หรือรู้สึกผิดกับเรื่องเล็กๆ น้อยๆ บางทีมันไม่ได้เกิดขึ้นลอยๆ แต่อาจผูกกับบาดแผลเก่าในบ้านที่เราไม่เคยตั้งชื่อให้มัน อีกจุดที่หนังสือชวนคิดคือภาพของ “พ่อแม่ที่เป็นพิษ” ไม่ได้หมายถึงคนเลวเสมอไป แต่อาจเป็นรูปแบบความสัมพันธ์ที่ทำร้ายกันซ้ำๆ เช่น การควบคุมมากเกินไป การใช้ความเงียบลงโทษ การดูถูกเปรียบเทียบ หรือการทำให้เรารู้สึกว่า “ต้องดีพอ” ถึงจะมีค่า พอเราเห็นแพตเทิร์น ก็จะเริ่มแยกได้ว่าอะไรคือเรื่องของเรา อะไรคือเงื่อนไขทางอารมณ์ที่ถูกส่งต่อมา ถ้าจะให้แนะนำวิธีอ่านแบบได้ประโยชน์ ลองอ่านไปพร้อมจดประโยคที่สะดุดใจ แล้วถามตัวเอง 3 ข้อ: (1) ฉันเคยเจอสถานการณ์แบบนี้ตอนไหน (2) ฉันตอบสนองยังไง—โกรธ เงียบ หนี หรือเอาใจ (3) ถ้าย้อนกลับไป ฉันอยากปลอบตัวเองว่าอะไร วิธีนี้ทำให้หนังสือไม่ใช่แค่อ่านผ่าน แต่กลายเป็นการ “สำรวจ” ตัวเองจริงๆ สำหรับคนที่อยากเริ่มคืนดีกับบ้าน แต่ยังไม่พร้อมคุยตรงๆ หนังสือช่วยให้เริ่มจากการเข้าใจตัวเองก่อน พอเรามองเห็นเงามืดและบาดแผลชัดขึ้น การตั้งขอบเขต (boundaries) หรือการสื่อสารแบบไม่ปะทะก็จะทำได้ง่ายขึ้นกว่าเดิม และถ้าช่วงนี้คุณกำลังตามอ่าน “หนังสือเข้าใหม่” แนวจิตวิทยาครอบครัว เล่มนี้เป็นตัวเลือกที่อ่านได้ทั้งคนที่ยังโกรธอยู่และคนที่อยากวางความค้างคาไว้ข้างหลัง