เครื่องมือ " จัดฟัน " 🦷🪥

ช่วงที่เริ่มทำความรู้จักงานจัดฟัน เรามักจะงงกับชื่ออุปกรณ์เต็มโต๊ะมาก ๆ โดยเฉพาะคำที่คนค้นหาบ่อยอย่าง “เครื่องมือจัดฟัน”, “ที่ตัดลวด”, “คีมตัดลวดจัดฟัน” หรือ “วายกาด” เลยขอสรุปแบบภาษาคนทั่วไปจากที่เห็นใช้งานจริง ว่าเครื่องมือแต่ละชิ้นเกี่ยวกับอะไร (จะได้จำง่ายและคุยกับหมอ/ผู้ช่วยได้รู้เรื่องขึ้น) 1) วายกาด (Wire Guard / แถว ๆ คีมจับลวด) ตัวนี้หลายคนเรียกติดปากว่า “วายกาด” ใช้ช่วยจับ/ประคองลวดตอนใส่หรือถอดลวดจัดฟัน เพื่อให้ควบคุมทิศทางได้ดีขึ้น ลดโอกาสลวดดีดหรือบิดผิดตำแหน่ง เวลานั่งทำจะเห็นหยิบใช้บ่อยมากช่วงเปลี่ยนลวด 2) ที่ตัดลวด / คีมตัดลวดจัดฟัน (Distal End Cutter) เป็นคีมตัด “ปลายลวด” ด้านหลัง ๆ โดยเฉพาะปลายลวดที่ยื่นออกมา ถ้าตัดไม่เรียบร้อยจะทิ่มแก้ม/ทิ่มเหงือกได้ อันนี้คือเครื่องมือที่ทำให้เรารู้สึกโล่งหลังตัดเสร็จ เพราะปลายลวดที่เคยระคายหายไป 3) รีเก็ตเจอร์ คัตเตอร์ (Ligature Cutter) ไว้ตัดลวดเส้นเล็ก ๆ ที่ใช้มัด/ผูก (ligature) รวมถึงตัดบางชิ้นอย่างรีเก็ตเจอร์ และโอเพนคอยล์สปริงตามเคส ลักษณะการตัดจะเน้นงานละเอียดมากกว่า “ที่ตัดปลายลวด” 4) รีมูฟ แบ็คเก็ต (Remove Bracket) ใช้ถอดแบ็คเก็ตออกจากผิวฟันในกรณีต้องย้ายตำแหน่งแบ็คเก็ต หรือถอดเครื่องมือบางส่วน ระหว่างทำจะต้องใช้แรงและเทคนิคพอสมควรเพื่อไม่ให้กระทบผิวฟันมากเกินไป 5) ทวิตอาต (คีมดัดลวดให้โค้ง) ตัวนี้ไว้ “ดัดลวด” ให้โค้งงอหรือปรับรูปทรงตามที่ต้องการ เหมือนเป็นเครื่องมือช่วยปั้นลวดให้เข้ากับแผนการเคลื่อนฟัน 6) เบิร์ดบีค (Bird Beak) เป็นคีมดัดลวดที่นิยมในงานดัดลวดรีเทนเนอร์หรือดัดลวดให้ได้โค้งละเอียด จุดเด่นคือปลายคีมลักษณะต่างกัน ช่วยทำมุมและโค้งได้หลากหลาย 7) คีม 325 อีกตัวที่ใช้กับงานดัดลวดรีเทนเนอร์เช่นกัน (บางคลินิกจะมีหลายเบอร์หลายทรง) ใช้ช่วยขึ้นรูปโค้งให้ได้องศาตามต้องการ 8) ไนท์ไทน์แบนเดอร์ / คีมแบ็คปากฉลาม ใช้สำหรับ “พับลวดที่อ่อน” หรือดัดลวดที่ต้องการมุม/พับเฉพาะจุด เห็นแล้วจะจำได้จากรูปทรงคีมที่ดูเหมือนปากฉลาม 9) ดัส สเต็ป (สำหรับดัดลวดเฉพาะจุด) ใช้ดัดลวดตรงตำแหน่งที่ต้องการเพื่อปรับระดับ/ตำแหน่งฟันแบบเฉพาะจุด เป็นเครื่องมือที่ช่วยให้การปรับละเอียดทำได้ง่ายขึ้น ทิปเล็ก ๆ จากคนชอบจำชื่อเครื่องมือ: ถ้าเจอคำว่า “cutter” มักเกี่ยวกับการตัด, ถ้าเป็นคีมดัดลวดจะเน้นคำว่า bend/plier และถ้าเป็นวายกาดให้นึกถึง “จับลวดให้คุมได้” สุดท้ายขอย้ำว่าอุปกรณ์พวกนี้เป็นเครื่องมือทางทันตกรรม ไม่ควรซื้อมาใช้เองที่บ้านนะคะ ถ้าลวดทิ่มหรือเจ็บ ให้ติดต่อคลินิกดีที่สุด หรือใช้แว็กซ์จัดฟันแปะชั่วคราวระหว่างรอพบหมอจะปลอดภัยกว่า