💪🏻🥰คู่มือสารไอโอดีนในอาหาร🌸🍀
คู่มือสารอาหารไอโอดีน สำหรับผู้ป่วยมะเร็งไทรอยด์ เตรียมตัวก่อนการรักษาด้วยไอโอดีนรังสี
เป็นอีกคนที่เป็นโรคนี้และผ่าตัดออกหมดแล้วค่ะ เป็นคู่มือสำหรับตัวเองและเพื่อนๆที่สนใจ
ขอบคุณข้อมูลจาก คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิท ยาลัยมหิดล แผนกรังสีวิทยา
หลายคนถามกันบ่อยว่า “ไอโอดีน ได้จากอะไร” และเวลาเป็นไทรอยด์/เตรียมรักษาด้วยไอโอดีนรังสีควรระวังอาหารแค่ไหน จากประสบการณ์ตัวเอง (หลังผ่าตัดไทรอยด์และต้องคุมอาหารช่วงหนึ่ง) สิ่งที่ช่วยได้มากคือแยกให้ชัดว่าอาหารไหน “ไอโอดีนสูง” “ไอโอดีนปานกลาง” และ “ไอโอดีนต่ำ” แล้วค่อยวางแผนเมนูค่ะ 1) ไอโอดีนมาจากอะไรบ้าง (แหล่งที่เจอบ่อยในชีวิตประจำวัน) - อาหารทะเล: ปลา กุ้ง ปลาหมึก สาหร่าย เป็นกลุ่มที่มักไอโอดีนสูงอยู่แล้ว - เกลือเสริมไอโอดีน: หลายบ้านใช้เป็นปกติ ทำให้ไอโอดีนมาจาก “เกลือ” แบบไม่รู้ตัว - นมและผลิตภัณฑ์นม: บางชนิดมีไอโอดีนปานกลางถึงสูง (ขึ้นกับแหล่งผลิต/กระบวนการ) - เครื่องปรุงรส: ซีอิ๊ว น้ำปลา ซอสต่างๆ บางยี่ห้อมีการเติมไอโอดีนหรือทำจากวัตถุดิบทะเล 2) ถ้าเป็นไทรอยด์เป็นพิษ/ไทรอยด์ทำงานเกิน ควรระวังอะไรบ้าง คำว่า “อาหารที่ห้ามกิน” จริงๆ มักหมายถึง “อาหารที่ควรเลี่ยงหรือจำกัด” โดยเฉพาะแหล่งไอโอดีนสูง เช่น สาหร่าย อาหารทะเลจัดๆ และอาหาร/เครื่องปรุงที่อาจมีไอโอดีนเสริม เพราะไอโอดีนเป็นวัตถุดิบให้ร่างกายสร้างฮอร์โมนไทรอยด์ (แนะนำให้ยึดตามที่คุณหมอ/นักโภชนาการให้ปรับเป็นรายคนดีที่สุดค่ะ) 3) ผักที่มีไอโอดีนสูง มีอะไรบ้าง? ผักส่วนใหญ่ไอโอดีนไม่สูงมาก แต่ “กลุ่มที่ต้องระวัง” คือผักทะเล/สาหร่าย (เช่น วากาเมะ คอมบุ โนริ) และอาหารที่ปรุงด้วยเกลือหรือซอสที่มีไอโอดีนสูงจนกลบความเป็นผักไปเลย เพราะฉะนั้นเวลาคุมไอโอดีน ให้โฟกัสที่ “วิธีปรุงและเครื่องปรุง” พอๆ กับชนิดผักค่ะ 4) ทริคเลือกเครื่องปรุงตอนทำอาหารไอโอดีนต่ำ อันนี้เป็นจุดที่พลาดกันง่ายมาก เพราะเมนูดูเหมือนคลีน แต่เครื่องปรุงแอบแรง - อ่านฉลากหา “เกลือเสริมไอโอดีน/iodized salt” หรือข้อความแนว “เติมไอโอดีน” - ถ้าจำกัดไอโอดีน ให้ใช้ซอส/น้ำปลา/ซีอิ๊ว “ในปริมาณน้อย” และเลือกแบบที่ไม่ได้เน้นวัตถุดิบทะเล - ทำรสด้วยสมุนไพรแทน: กระเทียม พริกไทย มะนาว ขิง ต้นหอม ผักชี ช่วยให้ไม่ต้องพึ่งซอสเยอะ 5) ถ้าต้องทำสไลด์/รายงานเรื่อง “การตรวจเกลือไอโอดีน” (แนว ppt) ควรใส่อะไรบ้าง ถ้าใครต้องทำงานส่ง/อบรม แนะนำหัวข้อที่คนอ่านเข้าใจง่าย: - เกลือไอโอดีนคืออะไร และทำไมต้องเสริม - วิธีดูฉลาก/มาตรฐานที่พบบนถุงเกลือ - หลักการตรวจ (ชุดทดสอบหยดสารละลาย/เปลี่ยนสี) และข้อควรระวัง - ผลกระทบของการขาด/เกินไอโอดีนต่อสุขภาพ สุดท้าย ถ้าคุณอยู่ช่วงเตรียมไอโอดีนรังสีหรือถูกสั่งให้ “คุมไอโอดีน” แนะนำให้ขอรายการอาหารที่ควรเลี่ยง/ควรกินจากโรงพยาบาลที่รักษาเป็นหลัก แล้วค่อยใช้ทริคเรื่องการอ่านฉลากและเลือกเครื่องปรุงมาช่วย จะคุมได้ง่ายขึ้นและเครียดน้อยลงค่ะ
