คำคมจาก โยฮันน์ โวล์ฟกัง ฟอน เกอเธ่

ถ้าพูดถึง “คำคมเท่ๆ” ที่อ่านแล้วรู้สึกเหมือนโดนสะกิดแรงๆ ประโยคของโยฮันน์ โวล์ฟกัง ฟอน เกอเธ่ (Goethe) ที่ว่า “ไม่มีใครหมดหวังที่จะหลุดพ้นจากการเป็นทาสมากไปกว่ากลุ่มคนที่เชื่อแบบผิดๆ ว่าตนนั้นเป็นอิสระ” เป็นหนึ่งใน Quotes of the day ที่ฉันชอบมาก เพราะมันเท่แบบไม่ต้องพยายาม แต่คมจนทำให้เราหยุดคิด ความเท่ของคำคมนี้อยู่ที่มันไม่ได้พูดถึง “ทาส” ในความหมายแค่ถูกล่ามโซ่ทางกายภาพเท่านั้น แต่เหมือนกำลังพูดถึงโซ่ที่มองไม่เห็น เช่น ความเคยชิน ความกลัว การตามกระแส หรือการหลอกตัวเองว่าฉันเลือกเอง ทั้งที่จริงๆ เราอาจถูกบางอย่าง “กำหนด” อยู่ตลอด ลองสังเกตตัวเองในชีวิตประจำวัน ฉันเคยคิดว่าเป็นคนอิสระนะ อยากทำอะไรก็ทำ แต่พอลองย้อนดูดีๆ ก็มีหลายอย่างที่ทำเพราะกลัวเสียภาพลักษณ์ กลัวคนไม่ยอมรับ หรือกลัวเริ่มต้นใหม่ เช่น ทำงานที่ไม่ชอบแต่ไม่กล้าขยับ เพราะคิดว่า “ก็โอเคแล้ว” ทั้งที่จริงใจเราหนักมาก นี่แหละความเป็นทาสแบบเนียนๆ และน่ากลัวที่สุด คือเราดันเชื่อว่าตัวเองไม่ได้ถูกบังคับ ถ้าอยากเอาคำคมเท่ๆ อันนี้ไปใช้ให้เกิดประโยชน์ ฉันแนะนำ 3 คำถามที่ช่วยเช็ก “อิสระจริงไหม” 1) สิ่งที่ทำอยู่ เลือกเพราะอยากทำ หรือเลือกเพราะกลัวอะไรบางอย่าง? 2) ถ้าวันนี้ไม่มีใครเห็น ไม่มีใครตัดสิน เราจะยังเลือกแบบเดิมไหม? 3) มีนิสัย/ความสัมพันธ์/เป้าหมายอะไรที่เรายึดไว้เพราะชิน มากกว่าเพราะใช่? คำคมนี้ไม่ได้ทำให้รู้สึกแย่ แต่มันเหมือนเตือนว่า “อิสระ” ไม่ใช่แค่มีตัวเลือกเยอะๆ แต่อิสระคือการรู้ทันแรงจูงใจของตัวเอง และยอมรับความจริงก่อนว่าเรายังมีโซ่อะไรผูกอยู่บ้าง สำหรับฉัน นี่คือคำคมเท่ๆ ที่เหมาะจะเอาไปแปะไว้เตือนใจในวันที่กำลังหลงทาง หรือวันที่คิดว่าตัวเองควบคุมชีวิตได้หมด เพราะบางทีการตื่นรู้ว่า “เรายังไม่อิสระเท่าที่คิด” อาจเป็นก้าวแรกของการหลุดพ้นจริงๆ