10 ประเทศที่ “นำเข้าน้ำมัน” ผ่านช่องแคบ ”ฮอร์มูซ“ มากที่สุดในโลก

เวลาเห็นข่าวตึงเครียดตะวันออกกลาง หลายคนจะถามทันทีว่า “ช่องแคบฮอร์มุซกว้างเท่าไหร่” เพราะความกว้าง/ความแคบของช่องทางเดินเรือมีผลกับการควบคุมเส้นทางขนส่งน้ำมันโดยตรงค่ะ โดยภาพรวม ช่องแคบฮอร์มุซเป็นทางน้ำที่เชื่อมอ่าวเปอร์เซียออกสู่ทะเลอาหรับ และเป็น “คอขวด” สำคัญของการขนส่งน้ำมันโลก จุดที่แคบที่สุดของช่องแคบมีความกว้างราว ๆ 33 กิโลเมตร (ประมาณ 21 ไมล์) แต่ที่สำคัญกว่าคือ “ช่องเดินเรือ” ที่เรือบรรทุกน้ำมันใช้จริงจะถูกกำหนดเป็นเลนสำหรับเข้า–ออก แยกทิศทางกัน และแต่ละเลนกว้างประมาณ 3 กิโลเมตร โดยมีเขตกันชนคั่นกลางอีกส่วนหนึ่ง ดังนั้นถึงพื้นที่โดยรวมจะดูกว้าง แต่ช่องทางที่ใช้งานจริงกลับมีพื้นที่จำกัด ทำให้ความเสี่ยงจากการติดขัด/ถูกปิดกั้นส่งผลแรงมาก ทำไมความกว้างถึงโยงกับราคาน้ำมัน? เพราะเมื่อมีเหตุการณ์เสี่ยง เช่น การปะทะหรือข่าวว่าอาจ “ปิดกั้นช่องแคบฮอร์มุซ” บริษัทเดินเรือและผู้ซื้อขายน้ำมันจะเริ่มประเมิน 3 เรื่องทันที: 1) เรืออาจต้องชะลอหรือเปลี่ยนเส้นทาง 2) ค่าประกันภัยและค่าระวางเรือแพงขึ้น 3) ตลาดคาดการณ์ว่าปริมาณน้ำมันส่งมอบจะสะดุด ผลคือราคาน้ำมันผันผวนก่อนเหตุการณ์จริงจะเกิดด้วยซ้ำ ถ้าถามว่ากระทบ “ราคาน้ำมันไทย” ไหม จากประสบการณ์ติดตามข่าวพลังงาน เวลาเกิดความเสี่ยงที่ฮอร์มุซ ราคาน้ำมันดิบโลกมักแกว่งขึ้นลงเร็ว ซึ่งปลายทางอาจสะท้อนมาที่ราคาหน้าปั๊มผ่านต้นทุนนำเข้าและค่าการกลั่น (แม้จะไม่ได้ปรับทันทีทุกวัน แต่แรงกดดันมีแน่นอน) อีกมุมที่คนมองข้ามคือ ประเทศที่พึ่งพาการนำเข้าน้ำมันผ่านเส้นทางนี้ (เช่น จีน ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ รวมถึงหลายประเทศในเอเชีย) จะเป็นกลุ่มที่ต้อง “จับตา” เป็นพิเศษ เพราะถ้าเส้นทางสะดุดจริง การจัดหาน้ำมันต้องแย่งชิงมากขึ้นและต้นทุนสูงขึ้นตามกัน สรุปสั้น ๆ: ช่องแคบฮอร์มุซ “กว้าง” ระดับหลายสิบกิโลเมตร แต่ช่องเดินเรือที่ใช้จริงแคบกว่ามาก จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมแค่ข่าวความเสี่ยงก็ทำให้ตลาดน้ำมันสะเทือน และเราควรติดตามทั้งสถานการณ์ความตึงเครียดและผลต่อขนส่งน้ำมันควบคู่กันไปค่ะ