พรบ.ระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534

ถ้าใครกำลังอ่าน “พ.ร.บ. ระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534” เพื่อสอบ (หรืออยากเข้าใจโครงสร้างการบริหารราชการแผ่นดินแบบเร็วๆ) เราว่าจุดที่คนมักสับสนคือ “3 ส่วน” กับบทบาทของแต่ละส่วน เลยขอสรุปเสริมแบบเล่าให้เห็นภาพ + วิธีจำที่เราใช้ค่ะ 1) ภาพรวมการบริหารราชการแผ่นดิน 3 ส่วน - ราชการส่วนกลาง: เป็นงานบริหารระดับประเทศ วางนโยบาย กำกับดูแลภาพรวม หน่วยงานหลักคือ “กระทรวง-ทบวง-กรม” (ปัจจุบันจำเป็นหลักว่า กระทรวงและกรม) เหมาะกับโจทย์แนว “ใครกำหนดนโยบาย/ใครเป็นเจ้าภาพระดับประเทศ” - ราชการส่วนภูมิภาค: เป็นแขนขาของส่วนกลางลงไปในพื้นที่ ทำให้บริการรัฐเข้าถึงประชาชน โดยทั่วไปจะนึกถึง “จังหวัด/อำเภอ” โจทย์ออกบ่อยว่าอะไรคือหน่วยระดับพื้นที่ที่ทำงานแทนส่วนกลาง - ราชการส่วนท้องถิ่น: เน้นการ “กระจายอำนาจ” ให้ท้องที่ดูแลบริการสาธารณะของตัวเอง (เช่น เรื่องชุมชน ถนน ขยะ บางบริการใกล้ตัว) ถ้าข้อสอบถามเรื่อง “ประชาชนมีส่วนร่วม” หรือ “ความคล่องตัวในพื้นที่” มักโยงมาที่ส่วนนี้ 2) วิธีแยกส่วนกลาง vs ภูมิภาค แบบไม่งง ทริคที่เราใช้คือคิดว่า “ส่วนกลาง = ตั้งกติกา/นโยบาย” ส่วน “ภูมิภาค = ทำให้นโยบายเดินในพื้นที่” เช่น นโยบายออกจากส่วนกลาง แต่การประสานงานในจังหวัด/อำเภอเป็นงานของส่วนภูมิภาค 3) แผนผังการบริหารราชการแผ่นดิน (จำเป็นรูปภาพในหัว) เราแนะนำวาดเป็น 3 กิ่งจากคำว่า “การบริหารราชการแผ่นดิน” แล้วแตกกิ่งเป็น - ส่วนกลาง → กระทรวง → กรม - ส่วนภูมิภาค → จังหวัด → อำเภอ - ส่วนท้องถิ่น → องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (จำเป็นคำว่า “ท้องถิ่น” = กระจายอำนาจ) พอทำเป็นแผนผังแบบนี้ เวลาข้อสอบถาม “โครงสร้าง/แผนผังการบริหารราชการแผ่นดิน” จะตอบได้ไวมาก 4) หลักการบริหารราชการที่ดีที่มักเจอเป็นคีย์เวิร์ด จากที่อ่านและสรุปไว้ คำที่ชอบโผล่มาคือ “กระจายอำนาจ, โปร่งใส, ประชาชนมีส่วนร่วม, เน้นประสิทธิภาพ” ถ้าเจอข้อคำถามแนวอธิบายหลักการ ให้ยกตัวอย่างสั้นๆประกอบ เช่น โปร่งใส = ตรวจสอบได้, ประชาชนมีส่วนร่วม = เปิดรับฟังความคิดเห็น 5) แนวคำถามที่ควรซ้อม - ให้จำแนกว่ากรณีนี้เป็นราชการส่วนกลาง/ภูมิภาค/ท้องถิ่น - ถามโครงสร้างการบริหารราชการแผ่นดิน 3 ส่วน และบทบาทภาพรวม - ถามคำสำคัญเรื่องการกระจายอำนาจและธรรมาภิบาล (โปร่งใส มีส่วนร่วม ประสิทธิภาพ) ถ้าใครทำสรุปเป็นภาพ (เหมือนทำเป็น “รูปภาพ/ผัง” หรือทำเป็นไฟล์ ppt ส่วนตัว) เราว่ายิ่งจำง่าย โดยเฉพาะเวลาต้องทวนก่อนสอบค่ะ