หลายคนทักมาถามว่า “นางอาย ลิง” คืออะไร ต่างจากลิงทั่วไปยังไง เลยขอเล่าจากที่เคยเห็นกับตาตอนออกเฝ้าระวังกลางคืนค่ะ—คืนที่อุทยานแห่งชาติศรีพังงา แสงไฟฉายส่องไปเจอบนกิ่งไม้ไม่ใช่ช้างป่า แต่เป็น “ลิงนางอาย” (บางพื้นที่เรียก ลิงลม/ลิงจุน) ห้อยตัวนิ่งๆ อยู่บนต้นสะตอ เห็นฝักสะตอใกล้ๆ แล้วถึงบางอ้อว่าทำไมถึงมาอยู่ตรงนี้ นางอายเป็นไพรเมตที่ออกหากินเวลากลางคืน (nocturnal) ขนาดตัวไม่ใหญ่ แต่ตาโตมาก เพราะต้องใช้การมองเห็นในที่มืด จุดเด่นอีกอย่างคือการเคลื่อนที่แบบช้าๆ เนียนๆ เกาะกิ่งแน่น เหมือนตั้งใจไม่ให้ใบไม้ไหว เวลาโดนไฟฉายจะนิ่ง มองกลับมาที่กล้องแบบ “อายๆ” เลยเข้าใจว่าทำไมคนถึงเรียกนางอายค่ะ ถ้าถามว่าเจอได้ที่ไหน—โดยมากจะพบตามแนวป่าอนุรักษ์ที่ติดกับสวนผลไม้หรือพื้นที่ที่มีต้นไม้ให้กินได้ เช่น ต้นสะตอที่มีฝักอ่อนๆ หรือแมลงตามพุ่มไม้ นางอายไม่ได้มากินแค่ผลไม้ บางช่วงก็หากินแมลง ไข่ หรือสัตว์เล็กๆ ตามธรรมชาติด้วย เลยเป็นเหตุผลว่าทำไมการรักษาความอุดมสมบูรณ์ของป่าถึงสำคัญมาก เพราะถ้าป่ามีอาหารครบ เขาก็อยู่ของเขาได้ อีกคำถามที่เจอบ่อยคือ “จับมาเลี้ยงได้ไหม” ตอบชัดๆ ว่าไม่ควรและไม่ได้นะคะ นางอายเป็นสัตว์ป่าคุ้มครองตามกฎหมาย (ห้ามล่า ห้ามครอบครอง) ที่สำคัญคือเขาเครียดง่ายมาก ไม่เหมาะกับการเลี้ยงในบ้าน และการรบกวนด้วยการแฟลช/เข้าไปใกล้ๆ ตอนกลางคืนก็ทำให้เขาตกใจได้ ถ้าใครไปเที่ยวอุทยานแล้วเจอลิงนางอาย แนะนำให้ดูห่างๆ แบบเงียบๆ ปิดแฟลช ลดการส่องไฟแรงๆ ใส่หน้าเขานานๆ และอย่าให้อาหาร เพราะอาหารคนอาจทำให้เขาป่วยหรือเปลี่ยนพฤติกรรมจนเสี่ยงเข้าหาชุมชนมากขึ้น สำหรับเราคืนที่เจอ “นางอาย (ลิงลม) บนต้นสะตอ” เป็นโมเมนต์ที่ทั้งขำและอิ่มใจมาก เหมือนเป็นสัญญาณว่าป่ายังสมบูรณ์พอให้สัตว์ป่าหากินได้ตามธรรมชาติ ใครที่กำลังค้นคำว่า “นางอาย ลิง” หรือ “ลิงนางอาย” หวังว่าข้อมูลนี้จะช่วยให้รู้จักเขามากขึ้น และช่วยกันดูแบบไม่รบกวนกันนะคะ