Who can answer that??? 🍋🙌🏻
Today comes about osmosis. It's easy, but I want everyone not to miss it!! It's a simple concept. 🤍# Trending # Studygram # concept # dek69 # biologynotes
ถ้าให้สรุปแบบที่ฉันใช้ท่องก่อนสอบ “ออสโมซิส (osmosis)” คือการเคลื่อนที่ของ “น้ำ” ผ่านเยื่อเลือกผ่าน (เยื่อหุ้มเซลล์) จากฝั่งที่ “น้ำมาก/สารละลายน้อย” ไปหาฝั่งที่ “น้ำน้อย/สารละลายมาก” เพื่อให้ความเข้มข้นสมดุลกัน พอคิดแบบนี้แล้วจะไม่สับสนกับ hypotonic hypertonic และ isotonic ค่ะ จำประโยคเดียว: น้ำวิ่งไปหา “สารละลายเข้มข้นกว่า” เสมอ - ถ้าข้างนอกเข้มข้นกว่าเซลล์ → น้ำออกจากเซลล์ - ถ้าข้างนอกเจือจางกว่าเซลล์ → น้ำเข้าเซลล์ 1) Hypotonic solution คืออะไร? ภายนอก “เจือจางกว่า” ในเซลล์ (สารละลายน้อยกว่า) น้ำเลยออสโมซิส “เข้าเซลล์” - เซลล์สัตว์/เม็ดเลือดแดง: บวมมาก ๆ จนแตกได้ (hemolysis) - เซลล์พืช: เต่งตึง (turgid) เพราะมีผนังเซลล์ช่วยพยุง ตัวอย่างในชีวิตประจำวัน: แช่ผักในน้ำเปล่า ผักจะกรอบขึ้นเพราะน้ำเข้าเซลล์พืช 2) Hypertonic solution คืออะไร? ภายนอก “เข้มข้นกว่า” ในเซลล์ (สารละลายมากกว่า) น้ำเลยออสโมซิส “ออกจากเซลล์” - เซลล์สัตว์/เม็ดเลือดแดง: เหี่ยว (crenation) - เซลล์พืช: พลาสโมไลซิส (plasmolysis) เหี่ยว/ใบตก เพราะน้ำออกจากแวคิวโอล ตัวอย่างในชีวิตประจำวัน: โรยเกลือบนแตงกวา/มะเขือก่อนทำสลัด น้ำจะซึมออกมา หรือดองผัก/ปลาในเกลือเข้ม ๆ ช่วยยับยั้งจุลินทรีย์เพราะเซลล์ของมันเสียสมดุลน้ำ 3) Isotonic solution คืออะไร? ภายนอก “เข้มข้นเท่า ๆ กัน” กับในเซลล์ น้ำเข้าออกพอ ๆ กัน เลย “ไม่มีการเคลื่อนที่สุทธิ” - เม็ดเลือดแดง: รูปร่างปกติ - เซลล์พืช: มักดูไม่เต่งสุด (ไม่ตึงเท่าน้ำจืด) แต่ไม่เหี่ยวหนัก ตัวอย่างที่เจอบ่อย: น้ำเกลือ 0.85% (ที่หลายคนเห็นในข้อสอบ) โดยทั่วไปถือว่าเป็นสารละลายไอโซโทนิกใกล้เคียงกับเซลล์เม็ดเลือดแดง เลยใช้ล้างแผล/ล้างจมูกได้เพราะไม่ทำให้เซลล์ระคายเคืองจากการบวมหรือเหี่ยวมากเกินไป แรงดันออสโมติก คืออะไร? ฉันจำว่าเป็น “แรงที่เกี่ยวกับความพยายามของน้ำที่จะไหลผ่านเยื่อเลือกผ่านเพื่อไปทำให้ความเข้มข้นเท่ากัน” ยิ่งสารละลายเข้มข้นมาก (มีตัวละลายมาก) แนวโน้มดึงน้ำยิ่งสูง → เรื่องนี้ช่วยอธิบายว่าทำไมฝั่งที่เข้มข้นกว่าถึงดึงน้ำไปหาได้ ทริคทำข้อสอบเร็ว ๆ 1) ดูก่อนว่าพูดถึง “น้ำ” หรือ “สารละลาย” (ออสโมซิสเน้นน้ำ) 2) เทียบความเข้มข้น “นอกเซลล์ vs ในเซลล์” 3) สรุปทิศน้ำ: น้ำนอกมากกว่า → เข้าเซลล์ / น้ำนอกน้อยกว่า → ออกจากเซลล์ 4) ค่อยเชื่อมผลลัพธ์ของเซลล์สัตว์ (บวม-แตก / เหี่ยว) และเซลล์พืช (เต่ง / พลาสโมไลซิส) หวังว่าสรุปนี้จะช่วยให้เรื่องการออสโมซิส 3 แบบชัดขึ้น และเอาไปใช้ตอบคำถามแนว hypotonic hypertonic isotonic ได้มั่นใจขึ้นค่ะ
