5ผัก โพแทสเซียมต่ำ โรคไตทานได้

หลายคนที่เป็นโรคไตหรือมี “โพแทสเซียมสูง (Hyperkalemia)” มักกังวลว่าโรคไตกินผักอะไรได้บ้าง เพราะกลัวโพแทสเซียมพุ่งจนเสี่ยงอาการใจสั่นหรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ จากที่เฟิร์นเจอคนไข้บ่อย ๆ ขอสรุปแนวคิด “เลือกผักโพแทสเซียมต่ำ” ให้เข้าใจง่ายและเอาไปใช้จัดเมนูโรคไตได้จริงค่ะ 1) หลักเลือกผักสำหรับสายอาหารโพแทสเซียมต่ำ - เลือก “ผักสีอ่อน” และผักที่ “ต้มแล้วนิ่ม/ยุบง่าย” มักช่วยคุมปริมาณโพแทสเซียมได้ดีกว่าผักสีเข้มจัด - เลี่ยงผักหัว/แป้ง ๆ (เช่นกลุ่มหัวใต้ดินหลายชนิด) ในวันที่ต้องคุมเข้ม เพราะมักมีโพแทสเซียมสูงกว่า - ถ้าจำเป็นต้องกินผักที่กังวล ให้เน้น “ปริมาณ” และ “วิธีทำ” มากกว่าตัดออกทั้งหมด 2) วิธีลดโพแทสเซียมในผักแบบที่ทำได้ที่บ้าน - ล้าง หั่นชิ้นเล็ก แล้ว “ต้มทิ้งน้ำ” (ไม่เอาน้ำต้มไปทำซุป) เป็นวิธีที่ช่วยลดโพแทสเซียมได้ในทางปฏิบัติ - ถ้าทำแกงจืด/ต้มซุป แนะนำลวกผักก่อน 1 รอบแล้วค่อยลงหม้อใหม่ จะคุมได้ง่ายขึ้น - ผักบางชนิดกินดิบได้ แต่สำหรับผู้ป่วยโรคไตที่ต้องคุมแร่ธาตุ เฟิร์นมักแนะนำ “ทำให้สุก” จะปลอดภัยและควบคุมได้ง่ายกว่า (เช่น กะหล่ำปลี) 3) ตัวอย่าง “เมนูโรคไต” ที่ใช้ผักโพแทสเซียมต่ำ - แกงจืดฟักเขียวใส่อกไก่/หมูสันใน (ปรุงรสอ่อน ๆ) - ผัดกะหล่ำปลีไฟแรงใส่น้ำมันนิดเดียว (ลดซอส ลดน้ำปลา) - แตงกวากับน้ำพริกแบบโซเดียมต่ำ (จิ้มพอคำ) หรือทำสลัดแตงกวาแบบไม่หวาน - ต้มจืดผักกาดขาวใส่เต้าหู้ (ระวังโซเดียมจากเครื่องปรุง) 4) ข้อควรระวังที่คนค้นหาบ่อย: “ผักที่มีโพแทสเซียมสูง” ผักสีเข้มจัด/บางชนิดที่คนมักเข้าใจว่าดีมาก ๆ อาจมีโพแทสเซียมสูงได้ (รวมถึงผลไม้หลายชนิด) ดังนั้นถ้าผลเลือดโพแทสเซียมเริ่มสูง ให้คุยกับนักกำหนดอาหารหรือแพทย์เพื่อปรับรายการอาหารให้เหมาะกับระยะโรคไตของตัวเองค่ะ 5) เรื่อง “โพแทสเซียมในเลือดต่ำ” ก็ไม่ควรมองข้าม บางคนคุมอาหารหนักเกินไปจนโพแทสเซียมต่ำได้เหมือนกัน อาการที่เจอได้คืออ่อนเพลีย เป็นตะคริว ใจสั่น ถ้ามีอาการหรือผลเลือดผิดปกติ แนะนำให้ปรับอาหารตามคำแนะนำของทีมรักษา ไม่เพิ่ม/ลดเองแบบสุดโต่งนะคะ สรุปคือ เลือกผักโพแทสเซียมต่ำให้เป็น + ทำให้สุก/ต้มทิ้งน้ำ + คุมโซเดียม จะช่วยให้คนเป็นโรคไตกินผักได้อย่างมั่นใจขึ้นมากค่ะ