คำคมจาก นิโคโล มาเคียเวลลี นักปรัชญา

ถ้าคุณเคยเห็นคำว่า “machiavelli” ตามโพสต์คำคม หรือมีคนพูดว่า “มาคิอาเวลเลียน” (Machiavellian) แล้วสงสัยว่า Machiavelli คืออะไร/คือใคร — โดยพื้นฐานแล้ว “นิโคโล มาคิอาเวลลี” (Niccolò Machiavelli) คือ นักคิดด้านการเมืองและนักเขียนชาวฟลอเรนซ์ (อิตาลี) ในยุคเรอเนซองส์ คนมักรู้จักเขาจากหนังสือชื่อ The Prince ซึ่งเป็นงานเขียนที่พูดถึง “การปกครอง” และการรักษาอำนาจในโลกความจริง มากกว่าจะมองการเมืองแบบอุดมคติ สิ่งที่ทำให้ชื่อ Machiavelli ถูกพูดถึงบ่อย คือแนวคิดที่คนตีความว่า “การเมืองไม่สวยงาม” และผู้นำอาจต้องตัดสินใจแบบแข็งๆ เพื่อความอยู่รอดของรัฐ/องค์กร เลยเกิดคำว่า Machiavellian ใช้เรียกคนที่เจ้าเล่ห์หรือวางกลยุทธ์เก่ง (แต่ต้องบอกว่ามันเป็นภาพจำที่ค่อนข้างสุดโต่ง—ถ้าอ่านจริงๆ จะเห็นว่าเขาอธิบายสภาพความเป็นจริงของอำนาจในยุคนั้นมากกว่าการสอนให้คนเป็นคนไม่ดี) อีกมุมที่ฉันชอบคือ “คำคม” ของเขา โดยเฉพาะประโยคที่ถูกยกมาบ่อย: “การเปลี่ยนแปลงประการหนึ่ง ย่อมเปิดทางไปสู่การเปลี่ยนแปลงอื่นๆ เสมอ” (One change always leaves the way open for the establishment of others.) ความหมายในแบบที่ฉันตีความคือ พอเรากล้าขยับอะไรสักอย่าง—แม้เล็กน้อย—ระบบเดิมที่เคยล็อกเราไว้จะเริ่มคลาย แล้วโอกาสใหม่ๆ จะตามมาเป็นทอดๆ ฉันลองเอามาใช้กับเรื่องใกล้ตัว เช่น การทำงาน: แค่ “เปลี่ยน” วิธีเริ่มต้นวัน (จัดลำดับงาน 3 ข้อแรกให้ชัด) มันพาไปสู่การเปลี่ยนอื่นต่อทันที ทั้งการประชุมมีโฟกัสขึ้น การตอบแชทไม่หลุดประเด็น และสุดท้ายเวลาว่างกลับมาเอง หรือเรื่องสุขภาพ: เปลี่ยนจากไม่ออกกำลังกายเลยเป็นเดินวันละ 10 นาที มันเหมือนเปิดทางให้เราอยากดื่มน้ำมากขึ้น นอนเร็วขึ้น แล้วค่อยๆ ไปต่อได้ไกลกว่าที่คิด ถ้าคุณกำลังค้นว่า “machiavelli คือ” เพื่ออยากเข้าใจแบบเร็วๆ ให้จำ 3 คำนี้ได้เลย: นักคิดการเมือง–โลกความจริง–กลยุทธ์ และถ้าจะเริ่มอ่านต่อ แนะนำให้เริ่มจากสรุป The Prince แบบย่อก่อน แล้วค่อยกลับมาดูคำคม/แนวคิดที่เข้ากับชีวิตเรา จะรู้สึกว่าชื่อ Machiavelli ไม่ได้มีแค่ภาพความ “ร้าย” แต่มีบทเรียนเรื่องอำนาจ การตัดสินใจ และการเปลี่ยนแปลงที่เอามาปรับใช้ได้จริง