ความลับของโปรแกรมเมอร์สมัยนี้

ถ้าคุณกำลังสงสัยว่า “โปรแกรมคอมพิวเตอร์มีอะไรบ้าง” จากประสบการณ์ทำงานสายเดฟของผม มันไม่ได้มีแค่ Word/Excel หรือแอปในมือถือ แต่จริง ๆ แล้ว “โปรแกรม” คือชุดคำสั่งที่ทำให้คอมพิวเตอร์/เซิร์ฟเวอร์ทำงานบางอย่างได้ ตั้งแต่ช่วยพิมพ์งานไปจนถึงให้คนทั้งโลกเรียกใช้ผ่านอินเทอร์เน็ต 1) โปรแกรมประยุกต์ (Application Software) อันนี้คือสิ่งที่ผู้ใช้ทั่วไปเจอบ่อยสุด เช่น เบราว์เซอร์, โปรแกรมแชต, โปรแกรมแต่งรูป, โปรแกรมประชุมออนไลน์ หรือแอปธนาคารบนมือถือ จุดเด่นคือ “ตอบโจทย์งานของผู้ใช้” โดยตรง ถ้าคุณอยากเริ่มทำความเข้าใจโลกซอฟต์แวร์ ให้เริ่มจากกลุ่มนี้ก่อน เพราะเห็นภาพง่าย 2) โปรแกรมสำนักงาน/เพิ่มประสิทธิภาพงาน (Productivity) เช่น โปรแกรมเอกสาร สเปรดชีต พรีเซนต์ โน้ต หรือจัดการงาน (to-do) องค์กรจำนวนมากยังพึ่งพากลุ่มนี้หนักมาก งานเอกสาร การเงิน รายงานประจำสัปดาห์ ล้วนอยู่ในหมวดนี้ 3) โปรแกรมระบบ (System Software) เป็นโปรแกรมที่ทำให้เครื่อง “ทำงานได้” เช่น ระบบปฏิบัติการ (Windows/macOS/Linux), ไดรเวอร์อุปกรณ์ต่าง ๆ รวมถึงเครื่องมือพื้นฐานในระบบ หลายคนมองไม่เห็น แต่ถ้าไม่มีระบบเหล่านี้ แอปอื่นก็รันไม่ได้ 4) โปรแกรมสำหรับนักพัฒนา (Developer Tools) นี่คือ “ความลับของโปรแกรมเมอร์ยุคนี้” ที่คนทั่วไปไม่ค่อยเห็น เช่น IDE/Editor, Git, เครื่องมือดีบัก และเครื่องมือทดสอบ ในชีวิตจริงผมเจอบ่อยกับสถานะอย่าง Working Tree / Uncommitted changes เวลาแก้โค้ดแล้วต้องคอมมิตขึ้นเวอร์ชันให้ทีม 5) โปรแกรมฝั่งเซิร์ฟเวอร์/เว็บ (Server & Web Applications) ยุคนี้หลายบริการอยู่บนเว็บและ API ตัวอย่างที่ผมทำบ่อยคือเขียน REST API ด้วย Node.js แล้วใช้ Fastify เพื่อให้เซิร์ฟเวอร์ตอบสนองไว ๆ เช่นสร้าง route ด้วย fastify.get(...) และเปิดพอร์ตด้วย fastify.listen(...) จากนั้นค่อยทำเอกสาร API ให้ทีม/ลูกค้าดูผ่าน Swagger (เช่น fastify/swagger) งานประเภทนี้มักเกี่ยวกับการรับ request แล้วตอบ response และเชื่อมต่อฐานข้อมูล 6) โปรแกรมจัดการฐานข้อมูลและข้อมูล (Database/Data) เช่นระบบฐานข้อมูล เครื่องมือ query และตัวเชื่อมต่ออย่าง ORM/Query Builder (บางโปรเจกต์จะเจอแนว ๆ Knex) กลุ่มนี้สำคัญมาก เพราะแอปส่วนใหญ่ต้องเก็บข้อมูลผู้ใช้ รายการสั่งซื้อ ประวัติการทำรายการ ฯลฯ เลือกใช้โปรแกรมยังไงให้ตรงงาน? ถ้าเป็นผู้ใช้ทั่วไป ให้เริ่มจาก “แอปที่ตรงงาน” (เช่นทำเอกสาร/แต่งรูป/สื่อสาร) แต่ถ้าคุณอยากเข้าสายโปรแกรมเมอร์ แนะนำให้ลองทำโปรเจกต์เล็ก ๆ เช่นทำเว็บที่มีหน้าเดียว แล้วค่อยต่อเป็น API ง่าย ๆ (GET/POST) จากนั้นลองทำเอกสาร API ด้วย Swagger จะเห็นภาพว่าทำไมบริษัทถึงต้องมีโปรแกรมหลายประเภททำงานร่วมกันครับ